12 stycznia w Głuchołazach odbyła się konferencja poświęcona rolnictwu zrównoważonemu w Polsce i w Europie. Patronat honorowy nad konferencją objął Konsulat Generalny Republiki Francuskiej, a głównym gościem spotkania był Pan Philippe Moreau, reprezentujący jednego z członków-założycieli Institut Agriculture Durable /Instytut Rolnictwa Zrównoważonego/.

Zadania, jakie stoją przed światowym rolnictwem są bardzo trudne. Do 2050 roku, światowa produkcja rolna musi się zwiększyć aż o 70% - należy wyprodukować o miliard ton zbóż więcej i zwiększyć produkcję mięsa o około 200 milionów ton. Aby to osiągnąć, należy zintensyfikować produkcję i zwiększyć wzrost jej wydajności, gdyż nie osiągniemy zakładanego celu tylko poprzez zwiększenie powierzchni upraw, które można w globalnej skali rozszerzyć maksymalnie o 10%. Jest to tym bardziej trudne, gdyż rolnictwo, obok celów produkcyjnych, musi w coraz szerszym stopniu realizować także cele proekologiczne, które umożliwiają zniwelowanie negatywnego wpływu rolnictwa na środowisko naturalne. To właśnie na rolnikach spoczywa odpowiedzialność za ochronę użytkowanych przez nich obszarów, a w nieodległej przyszłości zostanie to usankcjonowane prawnie poprzez wprowadzenie w UE dyrektywy o rolnictwie zrównoważonym.
Ideą powstania Instytutu Zrównoważonego Rolnictwa (IAD), którego partnerem jest Uniwersytet Pikardyjski im. Juliusza Verne’a, a członkami są stowarzyszenia branżowe i komercyjne firmy działające na rzecz rolnictwa, jest próba sformułowania odpowiedzi na wyzwania stojące w najbliższym czasie przed rolnictwem:
• Walka z ociepleniem klimatycznym;
• Wyżywienie ludności świata, której liczba stale wzrasta (9 miliardów ludzi do 2050 r.);

• Ochrona zasobów naturalnych;

• Zwiększenie bioróżnorodności;

• Przyczynianie się do niezależności energetycznej poprzez dostarczanie biomasy;

IAD chce znaleźć sposób, by europejscy rolnicy mogli produkować więcej, przy użyciu niższych nakładów oraz przy równoczesnym poszanowaniu środowiska. Realizować to można przede wszystkim poprzez racjonalny płodozmian, konserwującą uprawę gleby, integrowaną ochronę roślin, nawożenie realizowane w oparciu o nawozy mineralne pochodzenia naturalnego oraz nawozy organiczne.
Według prelegentów dbałość o glebę stanowić powinna podstawę zrównoważonego rolnictwa. Zachowanie jej zdolności do wymiany substancji organicznej, do zapewnienia skutecznej cyrkulacji płynów i gazów (woda, tlen, dwutlenek węgla), a zatem do plonu zachowania i wzrostu produktywności, regulowana przez aktywność mikroorganizmów i makrofauny, powinna być głównym celem działań nowoczesnych producentów rolnych. Niestety prawo UE nie zajmuje się w sposób kompleksowy wszystkimi zagrożeniami, na jakie narażona jest gleba i nie we wszystkich państwach członkowskich istnieją specjalne przepisy dotyczące jej ochrony. Dla przykładu Parlament Republiki Francuskiej przyjął jednomyślnie projekt dyrektywy o glebie już w 2007 roku i zaproponował jej przyjecie przez UE. Komisja Europejska zainicjowała ogólnoeuropejską strategię dotyczącą wszystkich aspektów ochrony gleby, uwzględniającą różnorodne warunki w każdym z państw i przyjęła siedem strategii tematycznych m.in. dotyczącą właśnie ochrony gleb. Strategie te przechodzą obecnie kolejne etapy procesu decyzyjnego UE. po zakończeniu tej procedury zostaną wdrożone przez państwa członkowskie.

Organizatorzy konferencji jako jej temat przewodni wybrali promocję prawidłowego nawożenia, opartego na specjalistycznych formulacjach ściśle dobranych mieszanek związków mineralnych, jako czynnika zapewniającego rozwój funkcji życiowych gleby, niezbędnych w przypadku wydajnej i zrównoważonej produkcji rolniczej. O wpływie produkcji rolniczej na środowisko w dużym stopniu decyduje nawożenie. Jest ono ważnym elementem agrotechniki, umożliwiającym uzyskanie wysokich plonów o dobrej jakości oraz utrzymanie wysokiego poziomu żyzności gleby. Zachowanie równowagi celów produkcyjnych i środowiskowych gwarantuje stosowanie nawozów w dawkach pokrywających potrzeby pokarmowe roślin pomniejszonych o ilość składników dostępnych dla rośliny z innych źródeł. W nadchodzących latach wyzwaniem dla firm nawozowych będzie zaproponowanie producentowi takiego materiału, który umożliwi mu zwiększenie produktywności i jednocześnie zagwarantuje ochronę środowiska. Intensyfikacja produkcji roślinnej z poszanowaniem funkcji życiowych ekosystemu gleby stanowić powinna priorytet działań. Nawozy syntetyczne powinny być zastępowane preparatami, które poprawiają jakość gleb, a jednocześnie gwarantują plonów dostępność składników pokarmowych da roślin. Należy stosować technologie nawożenia gleby, zapewniające podnoszenie żyzności i aktywności biologicznej, co gwarantuje poprawę jej struktury, porowatości, zawartości próchnicy, pojemności wodnej i pojemności kompleksu sorpcyjnego. Przykładem takiego produktu o wielopłaszczyznowym działaniu, którego składniki włączają się w procesy fizjologiczne, stymulując je i nadając im odpowiedni kierunek oraz uaktywniają procesy mikrobiologiczne, może być np. PRP SOL. Preparaty tego typu zmieniają fizykochemiczne parametry gleby i sprzyjają tworzeniu optymalnego środowiska dla rozwoju pożytecznej flory i fauny glebowej. Namnożenie bakterii, pierwotniaków, grzybów i innych organizmów powoduje korzystne przemiany substancji organicznej i tworzenie próchnicy, a co za tym idzie sprzyja przekształcaniu składników pokarmowych z nieprzyswajalnych w łatwo absorbowane i wykorzystywane przez rośliny. Także i zagospodarowanie odchodów zwierzęcych, bogatych w substancje organiczne, powinno stać się standardem wykorzystywanym w nawożeniu pól i użytków zielonych. Obornik i gnojowica są ważnym źródłem wartościowych składników dla produkcji roślinnej.


Mieszanka składników mineralnych przeznaczona do zagospodarowania odpadów z produkcji zwierzęcej pn. PRP FIX, wpływa na florę mikrobiologiczną i zmienia kierunek fermentacji substancji organicznej, przez co oddziałuje na wartość nawozową tych produktów. Ponadto preparaty tego typu ograniczają nieprzyjemny zapach, straty składników pokarmowych oraz emisję gazów, (przede wszystkim dwutlenku węgla i amoniaku), a także ograniczają reakcje egzotermiczne. Trzeba, bowiem pamiętać, że rolnictwo, a zwłaszcza hodowla, uznawane jest za jeden z działów gospodarki, który w największym stopniu przyczynia się do powstawania efektu cieplarnianego. Informacje te przypomniane zostały przez międzynarodowe organizacje ekologiczne na początku tego roku, na podstawie danych i raportów opracowanych przez ONZ i Bank Światowy. Produkty te przyczyniają się także do poprawy mikroklimatu w budynkach i umożliwiają wydajniejsze wykorzystanie odpadów pochodzących z produkcji zwierzęcej z całkowitym poszanowaniem środowiska naturalnego i poprawą dobrostanu zwierząt. Stosowanie takich preparatów jest uzasadnione również, z uwagi na spadek pogłowia bydła i wahania na rynku trzody chlewnej, co powoduje zatrważający deficyt nawozów organicznych. Coraz częściej i powszechniej zdarza się także, że rolnicy decydują się na zbiór i sprzedaż słomy, zamiast ją pozostawić i wzbogacić nią glebę. Konieczne, zatem staje się poszukiwanie alternatywnych źródeł substancji organicznych, mogących skompensować pogarszający się bilans próchnicy i substancji odżywczych w glebie. Takim sposobem może być zagospodarowanie osadów oczyszczalnych, które na ogół traktowane są jako odpady. Należy je wykorzystywać jako nawozy rolnicze. Stosowanie wspomnianych preparatów umożliwia przekształcenie osadów w wartościowe pożywki dla roślin, które znacznie poprawiają kondycję gleb. Dodatek tych środków powoduje wzrost wartości form przyswajalnych fosforu o około 12%, potasu o 35% i magnezu o nawet 20%. Ponadto zwiększa się aktywność enzymów: dehydrogenazy, ureazy i fosfataz. Prelegenci zachęcali do stosowania technologii kompostowania i stosowania preparatów chroniących i uzdatniających substancje organiczne osadów przed degradacją, gdyż może ona być cennym źródłem próchnicy.
Wyzwania, jakie stoją przed rolnictwem w XXI wieku – zapewnienie żywności dla stale wzrastającej liczby ludności na świecie, przy jednoczesnym zachowaniu walorów środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń można pogodzić, o czym zapewniali nas organizatorzy konferencji z towarową produkcją rolną.
Tylko takie proekologiczne działanie może przynieść niezbędne rezultaty w postaci wzrostu efektywności produkcji rolnej przy jednoczesnym zachowaniu walorów środowiskowych.
Konferencja została zorganizowania przez firme AGRA-H S.J. zajmującą się dystrybucją środków do produkcji rolniczej oraz PRP Technologies Polska producenta środków dla rolnictwa zrównoważonego.

Anna Rogowska